Zie ook

BordDe Hef in 1 op 1



De Hef van Rotterdam in 1 op 1

De Hef is de populaire benaming van de Koningshavenbrug, een buiten gebruik gestelde spoorweghefbrug over de Koningshaven in Rotterdam, die het Noordereiland scheidt van de wijk Feijenoord. De brug vormde een functioneel deel van de spoorlijn Rotterdam-Dordrecht, gebouwd tussen 1925 en 1927.

Constructie

De markante hefbrug bestaat uit drie segmentboogvormige vakwerkoverspanningen van geklonken smeedijzer rustend op betonnen met natuursteen beklede pijlers in het water en bruggenhoofden aan weerszijden van de Koningshaven. Op de pijlers twee taps toelopende circa 60 meter hoge heftorens bestaande uit een open ijzerconstructie van vakwerkspanten en liggers. Hiertussen bevindt zich het 52 meter lange middensegment van de brug, het zogenaamde val, dat door middel van een beweegbare hefconstructie van wielen, kabels en betonnen contragewichten, kan worden opgeheven tot een hoogte van circa. 45 meter. In de meest zuidelijke toren bevindt zich een twee verdiepingen hoog stalen kraandrijver huis met aangrenzende machinekamer. Tussen de diagonale liggers van de ijzerconstructie is aan beide zijden een open ijzeren trap aangebracht, naar de uitkijkposten op de torens.

Geschiedenis

De twee brugdelen aan de oevers stammen uit 1878. Het middengedeelte was oorspronkelijk een draaibrug. De draaibrug was echter een forse hindernis voor de scheepvaart. In de smalle doorvaart voeren meerdere schepen zich vast, in 1918 voer het Duitse schip “Kandelfels” tegen de pijlers. Dit laatste ongeval gaf de doorslag voor de aanleg van een hefbrug ter vervanging van de draaibrug. De brug is ontworpen door ingenieur Pieter Joosting , hoofd van de afdeling Bruggenbouw bij de Nederlandse Spoorwegen. De hoofdconstructie is uitgevoerd door Gute-Hoffnungshüte uit Oberhausen, met medewerking van de HGB. De brug werd opengesteld op 31 oktober 1927 en was de eerste van haar soort in West-Europa.

"De Hef" kreeg, mede door de gelijknamige avant-gardistische film met als titel “De Brug” die Joris Ivens in 1928 over de Spoorbrug maakte, een sterke symboolfunctie voor de dynamiek van de Rotterdamse haven. Onder meer door deze film werd Ivens internationaal bekend. In 2007 schreef Oscar van Dillen zijn “String Quartet 2” als muziekstuk bij deze stomme film. Arij de Boode en Pieter van Oudheusden schreven “De Hef, biografie van een spoorbrug” (1985, met een woord vooraf door Joris Ivens). De film kunt u zien onder de button films.

Op 14 januari 1933 dook Lou Vlasblom van de hefbrug. Twee weken later sprong Jan Tabbernee vanaf een punt zes meter hoger dan dat van Vlasblom. Tabbernee kwam verkeerd terecht en overleefde de duik niet.

Op 14 mei 1940 raakte tijdens het bombardement op Rotterdam de brug zwaar beschadigd. Om weer treinverkeer mogelijk te maken werd ze als een van de eerste dingen in de vernielde stad hersteld.

Op 10 mei 1978 is de hefbrug aangevaren door de “Nedlloyd Bahrein” tijdens de eerste vaart vanaf de scheepswerf Van der Giessen de Noord waar het schip gebouwd was. Gedurende 14 dagen was het spoorwegverkeer gestremd.

De brug wordt tegenwoordig niet meer gebruikt, omdat het treinverkeer sinds 24 september 1993 vanaf het Centraal Station tot station Zuid door de Willemsspoortunnel rijdt. Door de tunnel waren de Maasbruggen overbodig geworden en de Hef stond op de nominatie om te worden gesloopt. Na brede protesten van de Rotterdammers is daarvan afgezien.

De oude spoorbrug is nu een monument ter herinnering aan de plek waar ooit de treinen het centrum van Rotterdam verlieten. De rest van het spoortracé waar De Hef onderdeel van was, de Willemsspoorbrug (de andere Maasbrug in het verlengde ervan) en het Luchtspoor zijn na opening van de Willemsspoortunnel wel gesloopt.

De zuidelijke toren van de hefbrug dient sinds de plaatsing van een nestkast als broedgelegenheid voor slechtvalken. Op de noordelijke heftoren bevindt zich thans een radarpost voor het gemeentelijk Havenbedrijf.

Plannen

In 2013 stond de brug centraal in het project “De Hef Experience”, dat de culturele, architectonische en stedenbouwkundige waarde van de brug onder de aandacht wilde brengen. Tegen de plannen van “De Hef Experience” werd echter geprotesteerd door een deel van de bevolking van het Noordereiland, waaronder de vereniging “Handen af van De Hef”.

In oktober 2014 hebben ontwerpbureau KCAP en ingenieursbureau Movares onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om een nieuwe tramlijn over De Hef te laten rijden. De geplande derde oeververbinding tussen het Noordereiland en Rotterdam-Zuid - om de route van de Willemsbrug naar de Rosestraat rechtdoor te trekken - zou dan zonder trambaan kunnen.


Renovatie

Op zondag 23 november 2014 werd het middengedeelte van de brug - het val - tijdelijk verwijderd voor groot onderhoud. Het 55 meter lange en 9 meter brede brugdeel werd uit gehesen met behulp van speciale bokken en vervoerd naar de Merwehaven. In 2016 is het val hier opgeknapt. De contragewichten in de torens werden gefixeerd in de hoogste stand. Alle staalkabels zijn verwijderd. De renovatie duurde tot begin 2017 en werd betaald door de gemeente Rotterdam.

De complete brug bestaande uit twee aanbruggen en twee heftorens werd gestraald en opnieuw geconserveerd. Tevens werden diverse staalreparaties uitgevoerd waarbij o.a. onderdelen opnieuw met klinknagels zijn bevestigd. De combinatie Hegeman Bouw Chemie en VDS Staal- en Machinebouw zijn hoofdaannemer van deze opdracht. Van Ginkel Groep heeft de Hef in zijn geheel (circa 28.000 m²) gestraald en schildersbedrijf N. van der Ham heeft de gehele constructie geschilderd in het originele NS116 mosgroen.

Op 7 februari 2017 werd het val weer teruggeplaatst. De Hef was hiermee weer compleet.

Rijksmonument

De brug is nu Rijksmonument. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed omschrijft de brug als uit 1925-27 daterende hefbrug van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde en bouwtechnisch innovatieve waarde als eerste voorbeeld van een asymmetrisch beweegbare hefbrug in Nederland. Tevens van belang wegens stedenbouwkundige en situationele waarde als herinnering aan het luchtspoor en wegens het karakteristieke beeldbepalende silhouet, zichtbaar in de wijde omtrek van de Koningshaven.

Bronnen

www.wikipedia.nl

www.rotterdam.nl

www.rijksmonumenten.nl

Foto's

Alle foto's komen van internet door even te googelen. Bent u de rechtmatige eigenaar van een foto en heeft u bezwaar tegen opname op deze website, stuur dan even een berichtje via ons contactformulier.